zandkorrels

zandkorrels

Lezen, schrijven, observeren.

Ik wil zandkorrels, steentjes en rotsblokken taal rondstrooien.

VECHTEN OM WINDMOLENS

korrelsGeplaatst door José za, augustus 05, 2017 19:51:51

Literatuur is de theorie van de praktijk, schrijft Juli Zeh in Briefroman. Ook zegt ze: in romans worden thema's behandeld die in het dagelijks leven voorkomen.

Zo begon ik onlangs een blog. Dat de stelling klopt, bewijst de schrijfster in haar nieuwste roman 'Ons soort mensen'. Hierin voert ze een aantal bewoners op in het (fictieve) dorp Unterleuten in het voormalige Oost-Duitsland. In Unterleuten leest men geen krant, kijkt men amper tv, interesseert het niemand wat er in Berlijn bedisseld wordt en regelt men conflictsituaties zonder tussenkomst van de politie. Bij het dorp ligt een natuurgebied waar de in West-Europa spaarzaam voorkomende kemphaan broedt.

Kemphanen, dat worden de bewoners ook als er van overheidswege besloten wordt dat er tien windmolens geplaatst zullen worden in Unterleuten. Het plan wordt met zeer gemengde gevoelens ontvangen. De meerderheid is tegen. Zelfs voorstanders van windenergie hebben bedenkingen, enerzijds vanwege de onrust die het voor de kemphanen veroorzaakt en anderzijds vanwege het not in my back yard-principe. Als echter blijkt dat het flink wat oplevert als de molens op iemands grond komen te staan, zijn tegenstanders plotsklaps voorstanders en grijpen anderen hun kans om wat grond tegen veel geld aan zo'n nieuwe windmolengelovige te verkopen. Er ontstaan de nodige vetes en intriges, die verweven raken met oud zeer dat nooit goed is opgehelderd en uitgepraat.

'Ons soort mensen' bevat bijna 700 bladzijden. In 62 hoofdstukken voert Juli Zeh tien hoofdpersonen op. Ieder hoofdstuk wisselt van perspectief, terwijl het verhaal doorloopt. Door deze vertelvorm kruip je in het hoofd van de tien personages. Mensen die je op het eerste gezicht onsympathiek vindt, blijken mee te vallen als je ze beter leert kennen en vice versa. Maar dat gevoel kan ook zo weer omkeren, enzovoort, enzovoort.

In Unterleuten leiden de spanningen uiteindelijk tot een paar dramatische gebeurtenissen. Een journaliste die hierover iets leest op Spiegel Online gaat op onderzoek uit. Ze komt veel te weten, maar tot de kern komt ze niet. Ze concludeert: "Als ik iets geleerd heb in Unterleuten, dan is het wel dat ieder mens in een eigen universum leeft waarin hij van 's ochtends vroeg tot 's avonds laat gelijk heeft." En zo zijn we terug bij de eerste twee zinnen van mijn blog...

plattegrond van de website die Juli Zeh ontwierp voor Unterleuten www.unterleuten.de



POPPY

korrelsGeplaatst door José wo, juli 26, 2017 17:34:13

Ik ben dol op de advertentieverhaaltjes van Wageningen University & Research oftewel WUR. WUR draagt volgens eigen zeggen bij aan mens-, dier- en plantwelzijn en doet ook aan klimaatbeleid. Allemaal mooie zaken, die mede door hen zijn afgebroken toen ze zich nog Landbouwuniversiteit noemden. Dat maakt me wat argwanend over hun hedendaagse goede bedoelingen, maar ik geef ze het voordeel van de twijfel. Onlangs had hun verhaaltje als spannende titel 'Verborgen bomenleven'. Bomen, zo vertelde WUR, zijn belangrijk voor ons klimaat; weersextremen zouden wel eens invloed kunnen hebben op hun welbevinden. Ik keek er van op en wilde er meer van weten. Gelukkig wilden ze dat in Wageningen ook. De slimmeriken stuurden vorig jaar wat brainstormtweets rond en er kwam een puik idee uit de hoge tweethoed: we lanceren in navolging van de Belgen en de Duitsers een twitterboom oftewel een twittertree! Yeah! Er werd een populier in Wageningen bereid gevonden wat apparatuur aan en in zich te laten bevestigen teneinde verslag te doen van zijn gevoelsleven. De populier, ik noem hem Poppy, tweet als hij actief is op watertransport- dan wel groeigebied en ook wanneer hij zich gestrest voelt ten gevolge van watertekort. Ze hebben bij WUR al veel opgestoken van zijn tweets. Zo weten ze nu dat de groei van bomen veel dynamischer verloopt dan ze ooit hadden vermoed. Goh! Ze hopen door Poppy veel kennis op te doen over het aanpassingsvermogen van bomen aan veranderende weersomstandigheden. Ze eindigen hun stukje met: 'ook zo draagt Wageningen bij aan klimaatbeleid'. De goedzakken toch...

Nieuwsgierig naar de tweets van Poppy? Kijk op https://twitter.com/treewatchwur Ter introductie zegt de boom daar over zichzelf: "I am the huge (popular) poplar tree (Ø = 95.8 cm) standing near the café The Spot in Orion at the Wageningen Campus in the Netherlands." Dus wie Poppy wil gaan knuffelen, weet waar hij moet wezen.

Overigens is Poppy nog niet te vinden op Facebook. Daar kun je wel zijn vriend Berry de Boom vinden. Berry is een plataan uit 1880; hij staat in Deventer. Hij heeft een prachtige selfie geplaatst op zijn fb-site en hij heeft bijna tweehonderd vrienden. Bij de botanische tuinen in Nederland waren ze een beetje jaloers op al dit moderne geboom. Daarom ontwikkelden zij onlangs een app waarmee je kunt chatten met hun bomen. Moet je wel bij ze langs komen, wat een beetje primitief is. Poppy en Berry lachen daar stilletjes om in hun twijgjes.




GLUTEN

korrelsGeplaatst door José wo, juli 12, 2017 13:04:14

Ik ben niet zo van de gluten. Niet dat ik coeliakie heb. Maar dat gluten bij mij nou fijn vallen...nee. Misschien heb ik er in mijn leven teveel van binnengekregen. Heb ik nog geluk dat ik al op mijn zestiende van het katholieke geloof ben gevallen, want met hosties blijk je ook gluten binnen te krijgen. Met mensen met coeliakie heeft de kerk geen mededogen: glutenvrije hosties zijn van hogerhand verboden, dat wil zeggen door Rome, niet door god zelf. Wat die ervan vindt, weet niemand. Logisch lijkt me, maar ik ga niet uitleggen waarom dat logisch is...

Als ik aan hosties denk, proef ik ze weer. Of eigenlijk voel ik ze. Ik kreeg ze niet weg! De hostie plakte altijd tegen mijn verhemelte. Veel met de tong manoeuvreren was oneerbiedig en hem stiekem met je vinger lospeuteren mocht ook niet. Er op kauwen was helemaal uit den boze, zodat de hostie, als ik na drie kwartier thuiskwam, nog in mijn mond plakte. Dan peuterde ik hem los. Thuis deden ze daar niet moeilijk over. Anders was het als ik na de kerkdienst bij een vriendinnetje at waar ze wat strenger in de leer waren. Ik loste het daar op door vóór het eten naar het toilet te gaan en daar de plakkende hostie los te wrikken. Al dat geplak werd uiteraard verergerd doordat je vóór de kerkdienst niet mocht eten of drinken, omdat je nuchter ter communie moest gaan.

Ergens begrijp ik het glutenstandpunt van de katholieke kerk wel. Als je begint met glutenvrije hosties, kun je er donder op zeggen dat er binnenkort gelovigen zijn die spelthosties verkiezen of rijstmeelhosties of hosties met een leuke kleur of opdruk. Hoe deel je zo'n assortiment dan uit? Serveer je ze in verschillende kelken? En wie moet dat doen? (Misdienaars zijn er vast niet meer erg veel.) Misschien zou een fonduebord met vakjes geschikt zijn, maar dat vraagt om verwarring. Je weet nooit zeker of je de goede hostie te pakken hebt. Helemaal afschaffen van de hosties zou volgens mij het beste zijn. Als er perse iets met brood gedaan moet worden, laat iedereen dan zijn/haar eigen boterham meenemen, zegen die even en klaar ben je. Beetje flexibel doen, Rome!



WILLEN

korrelsGeplaatst door José wo, juni 21, 2017 17:56:40

Je kunt wel zo veel willen, dacht ik toen ik deze advertentie van Novartis zag. Hij stond op de rugzijde van het blad van de Sjögren Patiëntenvereniging. Ik moest er om lachen, want ik weet dat je als Sjögrenpatiënt beter af bent met kijken hoe de vlag er fysiek bij hangt dan met willen. Ik maakte me ook een beetje kwaad, want de firma Novartis lijkt te suggereren voor voorspelbaarheid van de pijn te kunnen zorgen. Als je op hun site kijkt, doen ze voorkomen dat ze dit in de toekomst zeker kunnen. Hun missie (!) is om "innovatieve geneesmiddelen te ontdekken, om de kwaliteit van leven te verbeteren en de levensduur te verlengen". Een loffelijk streven, maar ik vermoed dat Novartis' missie vooral bestaat uit veel geld willen verdienen. Met nieuwe geneesmiddelen die lekker lang onder patent vallen, loop je mooi binnen als bedrijf!

Ik was vorige week op vakantie op Texel. Het strand heb ik een paar keer kort gezien. Slechts één keer heb ik een strandovergang bedwongen: deels met een scootmobiel en deels lopend. Ik deed dat op een zonnige zondag in gezelschap van mijn man, dochter en haar hondje. Ik deed dus zogezegd een Novartisje. Niet langer dan een kwartier overigens, want in mul zand lopen is niet mijn ding. Doordat bij mij madame Sjögren een huwelijk is aangegaan met mister Lupus is de zon ook niet mijn ding. Een combi van deze twee auto-immuun aandoeningen komt vaker voor. Dat lijken ze bij Novartis niet te weten, getuige hun zonnige strandtafereel.

Voordat ik nu somber en zuur overkom: ik heb wel genoten vorige week op Texel hoor! Het eiland heeft gelukkig veel meer te bieden dan strandovergangen en mul zand. Net als thuis bleken mijn pijn en ander ongemak niet voorspelbaar. Daarmee omgaan is in de vakantie iets lastiger dan thuis. Omdat ik niet geloof in de wervende teksten van Novartis, zit er niets anders op dan dag in, dag uit -ook in een vakantie- te accepteren dat het is zoals het is, te genieten van de mooie momenten en niet teveel te verwachten en te willen. Dat is wellicht geen innovatieve levenshouding, maar bij mij werkt hij wel.



BRIEFROMAN

korrelsGeplaatst door José vr, juni 02, 2017 13:21:25

Literatuur is de theorie van de praktijk, schrijft Juli Zeh in Briefroman. Ook zegt ze: in romans worden thema's behandeld die in het dagelijks leven voorkomen. Door literatuur krijgt de lezer vat op de complexiteit van het leven. Literatuur vermag iets soortgelijks als muziek: het onzegbare, onuitsprekelijke en onbeschrijflijke waarneembaar maken. Een lezer treft in een boek thema's en motieven aan die nooit bij de schrijver zijn opgekomen. Daaruit blijkt dat literatuur groter is dan het schrijven en dat is precies de reden waarom mensen boeken lezen. Een lezer moet net als de schrijver bereid en vaardig zijn zich te focussen, zich te laten vallen, te blijven hangen, uit te vloeien, te aanschouwen, tijd te laten verstrijken, kortom: tot zichzelf en bij zichzelf komen.

Het bovenstaande komt misschien wat elitair en belerend over, maar denk nu niet dat Briefroman een saai boek is. Dat is het zeker niet! Het is een verzameling boeiend en humoristisch geschreven mails, waarin de schrijfster aan vrienden en andere relaties vertelt wat volgens haar schrijven, literatuur en schrijverschap inhouden. Nu en dan wordt de lezer getrakteerd op een andersoortige mail, bijvoorbeeld een waarin ze de gemeente verzoekt haar een extra papiercontainer te bezorgen. Ze verwacht dat dit verzoek wordt ingewilligd, want papiercontainers zijn immers een voor schrijvers noodzakelijk attribuut. Daar denkt haar gemeente heel anders over, waarna Zeh in komische vervolgmails uitlegt dat ze dit verkeerd zien.

Maar Briefroman gaat toch vooral over literatuur en het belang daarvan. Literatuur kan een lezer helpen zich een mening ergens over te vormen, vindt Juli Zeh. In de huidige tijd lijken mensen hun kritisch bewustzijn uit te besteden aan de bevoegden van de expertocratie en veroorzaken zo hun eigen onmondigheid. Het is voor de schrijfster een reden zich nu en dan schriftelijk dan wel mondeling te mengen in actuele discussies.

Voor iedereen die wel eens schrijft of leest, is Briefroman een aanrader. En ook voor iedereen die aan het (na)denken gezet wil worden.





AMBER

korrelsGeplaatst door José zo, mei 21, 2017 19:33:05

Ik ken Amber niet. Tóch lag er laatst een briefje van haar op de mat waarin ze mededeelde dat ze een kaakoperatie moest ondergaan. Daarom kan ze ons een paar weken niet van dienst zijn, schreef ze. Ze weet niet precies hoe lang het herstel gaat duren. Het goede nieuws is dat ze een vervanger heeft geregeld. Gelukkig maar, want Amber -zo bleek uit de ondertekening- is de bezorgster van ons ochtendblad.

Ik behoor tot de uitstervende groep mensen die graag een papieren krant leest en dan ook nog liefst (eigenlijk alleen maar) de Volkskrant. Die valt nu al zo'n kleine veertig jaar op diverse matten van onze opeenvolgende huizen. Vorig jaar viel er regelmatig een andere krant of helemaal niets op de mat. Soms moesten we ruilen met buren. Amber bezorgt namelijk alle landelijke en regionale kranten. Bellen naar de Volkskrant als het weer mis was gegaan hielp niet, dus plakte ik een vriendelijk briefje op de deur met de vraag of wij voortaan de Volkskrant kunnen krijgen. Het hielp! Het is nooit meer mis gegaan. Ook de vervanger van Amber bezorgt tot nu toe prima.

Sterkte hebben we Amber niet kunnen wensen, want het briefje zat in de bus op haar voorlopig laatste bezorgdag. Omdat ze zelfs de datum van de operatie noemde, weten wij dat. Ze geeft ook een vermoedelijke datum van terugkeer aan. Ik kan die dag natuurlijk heel vroeg opstaan om haar te vragen hoe het gaat, maar aangezien vroeg opstaan niet mijn ding is, wacht ik wel tot december. Als ze aanbelt voor het jaarlijks envelopje, zal ik eens vragen wat er nou toch aan de hand was met haar kaak. De afgelopen jaren heeft mijn man de kerstenvelopjes aangereikt aan 'een jong meisje'. Een erge overbeet of andere afwijkende gezichtskenmerken zijn hem niet opgevallen. Ik houd het daarom op een fikse kaakontsteking of op een verstandskies die moet worden verwijderd. Arme Amber!



ENG

korrelsGeplaatst door José vr, mei 12, 2017 13:26:40

Ik moest mijn bloed laten prikken. Het was niet druk in de wachtkamer. Er zat een man met een jongetje van een jaar of vier. Het kind groette me uitbundig en knoopte meteen een praatje aan. De man bleek zijn opa te zijn. "Ik heb wat snoepjes in mijn zak, opa, voor als je klaar bent met bloed prikken." En wijzend naar wat afbeeldingen aan de wand die daar op leken te duiden: "Moeten baby's ook wel eens bloed laten prikken?" "Jazeker, dat hebben ze bij jou ook gedaan toen je een baby was." "Dat wist ik niet. Maar dat is ook al lang geleden, hè?"

Een volgende patiënt kwam binnen: een jonge vader met zijn zoontje. De twee kinderen bekeken elkaar aftastend, maar tot contact kwam het niet, want de opa was aan de beurt en de vrolijke dreumes ging mee naar binnen.

"Zullen we jouw bloed ook laten prikken?", sprak de jonge vader tegen zijn zoontje. Het kind schudde heftig van nee. 'Nee, niet zo'n goed idee, hè? Prikken is eng, hè? Vind je ook niet?" Het kind haalde wat angstig zijn schoudertjes op. "Nou, papa vindt het heel eng hoor", ging de vader verder. Het was hem aan te zien. Hij had dan wel een kekke, gescheurde, dure jeans en een blits jack aan, maar dat verhulde niet het bange jongetje dat erin verpakt zat.

Door de deur van de behandelkamer heen hoorde ik de opa en zijn kleinkind vrolijk praten met de verpleegkundige. Ik vroeg me af of het er bij het wachtende tweetal ook zo ontspannen aan toe zou gaan. Het ging me iets te ver om er na mijn beurt al luistervinkend achter te komen. Dat de vader zijn kind al had aangestoken met zijn (bloed)prikangst, leek me duidelijk. Jammer, want het ukkie heeft nog heel wat inentingen voor de boeg. En het is toch écht zoals de opa eerder tegen zijn kleinzoontje zei: "Het stelt niks voor." Die opmerking kwam het kind overigens goed uit: "Dan delen we de snoepjes wel!"







AANKLEDEN

korrelsGeplaatst door José wo, mei 03, 2017 17:47:42

Ik las 'Het huis achter de wilgen' van Mariëtte Haveman. De titel is wat Bouquetreeksachtig, maar van een romantisch liefdesverhaal is geen sprake. Wel van een speurtocht, zij het niet een met papiertjes aan bomen.

Hoofdpersoon Marijn is een jonge vrouw die met zichzelf in de knoei zit en die zich, om die knoei te ontvluchten, nogal fanatiek stort op een opdracht van haar werkgever. Die wil een vakantiepark bouwen in de rietlanden in Drenthe op een plek waar bijna een eeuw geleden een familiebedrijf van rietvlechters gevestigd was. De Drentse eigenaar van dat bedrijf was getrouwd met de Engelse Virginia. Het huwelijk was ongelukkig. Om wat invulling aan haar dagen te geven, gaf de vrouw les aan de kinderen van het weeshuis op hun terrein. Deze kinderen waren tevens werknemers van het bedrijf.

Marijn heeft de opdracht een historische context voor het vakantiepark aan te dragen. Als deze op waarheid gestoeld is, is dat mooi, maar de feiten mogen veranderd en opgeleukt worden ten faveure van een mooie folder en website voor het park. Omdat Marijn schokkende zaken ontdekt over de leefomstandigheden van zowel de wezen als die van Virginia, krijgt ze een steeds grotere weerzin tegen het project. Ze is niet de enige. Een groep activisten bezet het terrein waar het park moet komen. Uiteindelijk komt het park er wél, maar Marijn is dan vanwege haar dwarse houding haar baan kwijt.

Ik vond 'Het huis achter de wilgen' nu en dan wat rommelig geschreven, maar het verhaal boeide me zeer. Er zijn een aantal verhaallijnen. Behalve die over Virginia, Marijns speurtocht naar haar en Marijns eigen geworstel, is er de beschrijving van het opofferen van natuur- en cultuurgrond aan een projectontwikkelaar met eurotekens in de ogen. Ik zag in dit laatste paralellen met bestaande recreatie- en 'natuur'parken. Zogenaamd met respect voor de geschiedenis van een gebied, worden op slimme wijze met wat bruikbare elementen uit het verleden winstgevende parken opgezet en aangekleed, dan wel opgepimpt.

Het motto van de roman, een fragment uit een fictief boekje van de fictieve schrijver A. van Schijndel, luidt:

De geschiedenis verschuilt zich. Koortsachtig zoekt men tussen wat oude spullen en verhalen en daar is zij, schraal en naakt. Wat nu? Men kleedt haar aan, voegt wat kleur toe. En dan, juist op het moment dat men haar aan het volk zal tonen, is zij weer verdwenen. Opgelost in het hier en nu. Wat overblijft zijn de kleren.





« VorigeVolgende »